BỆNH HỌC & NGUYÊN NHÂN CỦA CHỨNG TIỂU ĐÊM

BỆNH HỌC & NGUYÊN NHÂN CỦA CHỨNG TIỂU ĐÊM

I. ĐỊNH NGHĨA Y KHOA (Định nghĩa chuẩn ICS)

Theo Hội Tội học Quốc tế (ICS), Tiểu đêm (Nocturia) được định nghĩa là:

Hiện tượng một cá nhân phải thức dậy từ 2 lần trở lên trong đêm để đi tiểu (mỗi lần thức dậy được tính khi nó được phân tách bằng một giấc ngủ trước đó).

• Lưu ý lâm sàng: Tiểu đêm thực sự chỉ tính khi người bệnh thức dậy vì buồn tiểu. Nếu họ thức dậy do đau xương khớp, mất ngủ, khó thở... rồi "tiện thể" đi tiểu thì không xếp vào bệnh lý tiểu đêm.

II. BỆNH HỌC TIỂU ĐÊM (CƠ CHẾ SINH LÝ BỆNH)

Để hiểu tại sao một người bị tiểu đêm, tư vấn viên cần nắm rõ 3 cơ chế sinh học chính dưới góc nhìn của cả Tây Y và Đông Y:

1. Góc nhìn Tây Y: Sự mất cân bằng lượng nước tiểu và sức chứa bàng quang

Tây y giải thích tiểu đêm dựa trên sự rối loạn của các cơ quan phản xạ và nội tiết:

• Đa niệu về đêm (Nocturnal Polyuria): Cơ thể sản xuất ra lượng nước tiểu ban đêm quá mức (chiếm hơn 20% tổng lượng nước tiểu cả ngày ở người trẻ, hoặc hơn 33% ở người già). Cơ chế này thường do thiếu hụt hormone chống bài niệu ADH (Hormone này có nhiệm vụ tái hấp thu nước ở thận vào ban đêm, giúp chúng ta ngủ ngon mà không bị buồn tiểu).
• Giảm dung tích bàng quang về đêm: Sức chứa của bàng quang bị thu hẹp hoặc cơ bàng quang bị kích thích quá mức (OAB - Bàng quang tăng hoạt). Chỉ cần một lượng nhỏ nước tiểu đổ xuống là bàng quang đã co bóp, phát tín hiệu lên não bắt buộc người bệnh phải tỉnh giấc đi tiểu.
• Ứ đọng tuần hoàn: Ở người suy tim hoặc suy tĩnh mạch, ban ngày nước tích ở chân (gây phù). Ban đêm khi nằm ngửa, lượng nước này quay trở lại hệ tuần hoàn, đi qua thận làm tăng mức lọc cầu thận, dẫn đến sản xuất nhiều nước tiểu vào ban đêm.
• 

2. Góc nhìn Đông Y: Suy giảm chức năng tạng Thận (Thận hư)

Y học cổ truyền coi Thận là gốc rễ của việc tiểu tiện:

• Thận chủ thủy: Thận điều tiết toàn bộ nguồn nước và chất lỏng trong cơ thể. Khi Thận khỏe, nước được chuyển hóa đúng cách. Khi Thận yếu (Thận dương hư, Thận khí suy), chức năng này bị rối loạn.
• Thận bế tàng và Thận khí hóa bàng quang: Bàng quang giống như một "thùng chứa nước", còn Thận khí giống như "ngọn lửa" bên dưới để chưng cất, giữ nước. Nếu Thận khí suy, bàng quang sẽ bị "lạnh", mất khả năng chế ước và cố sáp (giữ nước tiểu), dẫn đến nước tiểu chảy xuống liên tục, gây tiểu đêm, tiểu són, tiểu nhiều lần.

 

III. CÁC NGUYÊN NHÂN CHÍNH GÂY TIỂU ĐÊM

Khi tư vấn, hãy khai thác xem khách hàng thuộc nhóm nguyên nhân nào dưới đây để đưa ra lời khuyên phù hợp:

1. Nguyên nhân do lối sống (Dễ khắc phục nhất)

• Uống quá nhiều nước, bia, rượu, trà, hoặc cà phê vào buổi tối trước khi đi ngủ.
• Ăn các loại canh có tính lợi tiểu (canh cải, canh bầu, rau má...) vào bữa tối.

2. Nguyên nhân bệnh lý (Cần can thiệp hỗ trợ bằng sản phẩm)

• Phía Nam giới: Do Phì đại lành tính tuyến tiền liệt. Tuyến tiền liệt tăng kích thước sẽ chèn ép vào cổ bàng quang và niệu đạo, làm nước tiểu không thoát hết ra được (tiểu sót), bàng quang nhanh đầy lại gây tiểu đêm liên tục.
• Phía Nữ giới: Do suy giảm nội tiết tố ở tuổi tiền mãn kinh/mãn kinh làm cơ sàn chậu và cơ bàng quang bị suy yếu, dẫn đến tiểu són, tiểu dắt.
• Bệnh lý nền: Tiểu đường (đường huyết cao gây khát nước và lợi tiểu thẩm thấu), suy thận mạn tính giai đoạn đầu, suy tim.