Cỏ ngũ sắc và công dụng với sức khỏe

Tên khác: Cây Cứt lợn; Bông ổi; hoa Tứ thời; Trám ổi, Mã anh đan; Ngũ sắc mai; Thiên lan thảo, Thổ hồng hoa.

Tên khoa học: Lantana camara L. Họ Cỏ roi ngựa (Verbenaceae).

Nguồn gốc:

Chi Lantana L. mọc hoang hoặc được trồng làm cảnh ở châu Mỹ nhiệt đới, Á nhiệt đới và các nước châu Á như: Trung Quốc, Việt Nam, Indonesia, Sumatra. Cây mọc ở độ cao 1.700m. Ở Việt Nam, Bông ổi mọc hoang ở khắp nơi, ở ven đường, hoặc được trồng làm cảnh làm thuốc.

Mô tả:

Cây bụi, cao 1 – 2m, thân vuông cạnh; cành có lông và gai; lá mọc đối, hình bầu dục, mặt lá xù xì có lông, mép khía răng. Hoa không cuống, mọc thành cụm hình đầu; hoa có nhiều màu sắc khác nhau như: cam, đỏ, phớt hồng, trắng, vàng (gọi là quả Ngũ sắc), hoa nở quanh năm. Lá có mùi thơm ổi chín. Quả mọng, hình cầu, màu đỏ; khi chín, màu tím đen, mang 2 hạch cứng.

Bộ phận dùng:

Hoa, lá, rễ;

Hái hoa vào vụ hè, thu. Lấy rễ cây, có thể quanh năm, đào lấy rễ và sấy khô, nhơi khô.

Thành phần hoá học:

Lá chứa: lantaden A 0,31 – 0,68%; scid lantanolic, acid lantic, lantanin, glycosid triterpen. Ngoài ra cây còn chứa tinh dầu 0,16 – 0,2%, trong đó chủ yếu có humulen, b-caryophyllen; g-terpinen; a-pinen; p-cymen.

Theo Đông y:

Tính vị, công dụng:

– Hoa: Cam, đạm; lương; thanh nhiệt, giải độc, hoạt huyết, chỉ huyết.

– Lá: Khổ, hàn. Công dụng: tiêu thũng, khu phong, ngừng ngứa;

– Rễ: Cam, khổ, hàn; khu phong, lợi thấp; thanh nhiệt, hoạt huyết.

– Theo Trung Dược Đại Từ điển (1995) Bông ổi:

+ Tính vị: Khổ, hàn

+ Công dụng: Tiêu thũng, giải độc, khu phong, chỉ đương (ngừng ngứa).

+ Chủ trị: Ung thũng, thấp độc, ghẻ lở, hủi, (giới lại) độc sang (sang độc).

+ Cách dùng, liều lượng: Ngày dùng 20 – 40g sắc nước thuốc để uống hoặc giã lấy nước trấp uống với rượu (sung tửu).

Dùng ngoài: giã được liệu, đắp chỗ đau, bôi và xát vào chỗ đau, hoặc sắc lấy nước thuốc để rửa.

Kiếng kỵ: Phụ nữ có thai kiêng dùng.

Các bài thuốc dân gian từ cỏ cứt lợn

Cỏ cứt lợn có tác dụng gì? Theo đó, cỏ cứt lợn có nhiều công dụng chữa bệnh khác nhau. Dưới đây là một số bài thuốc hay chữa bệnh từ cỏ cứt lợn:

• Cỏ cứt lợn chữa viêm xoang

Như đã nói ở trên, cỏ cứt lợn có công dụng thanh nhiệt, tiêu viêm, sưng, thường dùng để chống viêm, chống phù nề, chống dị ứng. Đặc biệt cỏ cứt lợn có hiệu quả trong các đối tượng bị sổ mũi, viêm xoang mũi cấp/ mạn tính.

Bạn có thể dùng 15-30g cỏ cứt lợn tươi rửa sạch rồi giã lấy nước cốt rồi dùng tăm bông chấm vào bên trong mũi. Hoặc dùng cỏ cứt lợn để đun nước và xông để giảm các triệu chứng viêm xoang hiệu quả.

Nhiều cơ sở y tế cũng sử dụng các chế phẩm từ cỏ cứt lợn để điều trị viêm xoang mũi, hiệu quả và ít gây tác dụng phụ.

• Cỏ cứt lợn chữa viêm tai giữa

Để chữa viêm tai giữa từ cỏ cứt lợn bạn dùng dược liệu này giã nát. Lấy nước cốt này nhỏ vào tai 1-2 giọt x 4 lần/ ngày.

• Cỏ cứt lợn chữa chảy máu, loét, chàm

Dùng cỏ cứt lợn giã nát, bọc qua một miếng gạc rồi đắp lên vùng da đang bị tổn thương. Thay băng gạc 3-4 lần/ ngày cho đến khi đạt được hiệu quả điều trị.

Hoặc bạn cũng có thể dùng cỏ cứt lợn, thêm gạo nguyên cám và muối rồi tán mịn sau đó bọc vải và đắp tương tự lên vùng da đang bị loét.

• Cỏ cứt lợn chữa thấp khớp, bong gân

Lấy cỏ cứt lợn tươi và muối rửa sạch, cho gạo, muối rang lên rồi nghiền nát mịn. Lấy bột này để thoa vào vùng khớp đang bị sưng tấy, dùng vải băng bó tại giữ nguyên từ 1-2h rồi tháo băng. Bạn nên dùng ngày 2-3 lần để đạt hiệu quả.

• Cỏ cứt lợn chữa u tử cung

Điều trị khối u tử cung bằng cỏ cứt lợn bạn cần chuẩn bị cỏ cứt lợn tươi và khô. Đem trộn chung với nhau rồi đem sắc với nước. Đun sôi rồi chắt lấy nước uống ngày 1 cốc.

• Cỏ cứt lợn chữa đau họng

Dùng lá của cỏ cứt lợn rửa sạch và nghiền nát. Lấy nước cốt thêm chút đường cho dễ uống. Ngày dùng 3 lần để đạt hiệu quả chữa đau họng.

Ngoài ra, bạn cũng có thể dùng cỏ cứt lợn khô rồi tán thành bột mịn, lấy bột này hít quan đường cổ họng để giảm triệu chứng đau họng.

• Cỏ cứt lợn chăm sóc tóc

Bạn có thể lấy cành lá cỏ cứt lợn tươi nghiền nát rồi lấy phần hỗn hợp này để gội đầu, dùng một miếng vải ủ khoảng 2-3h rồi gội lại bằng nước sạch. Dùng cách làm này thường xuyên có thể có được mái tóc thơm, mượt, sạch gàu.

Hoặc có thể dùng cỏ cứt lợn kết hợp với bồ kết đun để gội đầu cũng đạt hiệu quả sạch gàu, mượt tóc rất tốt.

• Cỏ cứt lợn chữa sốt

Dùng rễ cỏ cứt lợn sắc lấy nước uống ngày 2-3 lần để hạ sốt.

Cỏ cứt lợn là một loại thảo dược quen thuộc, dễ kiếm. Tác dụng cỏ cứt lợn không chỉ dùng để điều trị viêm xoang, các dạng nhiễm khuẩn, đau nhức xương khớp mà còn cả làm đẹp. Biết được các thông tin về dùng cỏ cứt lợn chữa viêm xoang có an toàn không, cỏ cứt lợn có tác dụng gì?… giúp bạn có nhiều thông tin hữu ích về loại cây này. Nếu còn băn khoăn nào khác về cỏ cứt lợn, hãy tham khảo ý kiến thầy thuốc để được tư vấn thêm nhé.

Bài viết được trích từ sách: CÂY HOA CHỮA BỆNH

của các tác giả Nguyễn Văn Đàn, Vũ Xuân Quang, 

Ngô Ngọc Khuyến biên soạn, NXB Y Học ấn hành.