Viêm teo dạ dày (Atrophic Gastritis)

Viêm teo dạ dày (Atrophic Gastritis)

 

1. Viêm teo dạ dày là gì?

Viêm teo dạ dày là giai đoạn tiến triển của viêm dạ dày mạn tính, đặc trưng bởi sự mất đi các tế bào tuyến của niêm mạc dạ dày và thay thế bằng các biểu mô dạng ruột (gọi là hiện tượng chuyển sản ruột). Tình trạng này làm suy giảm nghiêm trọng chức năng bài tiết axit, pepsin và các yếu tố cần thiết cho cơ thể.

2. Phân loại và căn nguyên

Bệnh chủ yếu được chia thành hai nhóm nguyên nhân chính:

Thể viêm teo dạ dày chuyển sản tự miễn (AMAG)

• Cơ chế: Là bệnh lý tự miễn có tính di truyền. Hệ miễn dịch của cơ thể tự sinh ra các kháng thể tấn công các tế bào thành dạ dày và yếu tố nội sinh.
• Vị trí tổn thương: Chủ yếu khu trú ở phần thân vị và đáy vị (nơi tập trung các tuyến tiết axit).
• Bệnh lý đi kèm: Bệnh nhân thường dễ mắc đồng thời các bệnh tự miễn khác, phổ biến nhất là bệnh viêm tuyến giáp Hashimoto.

Thể viêm teo dạ dày đa ổ (Do nhiễm khuẩn)

• Cơ chế: Do tình trạng nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) kéo dài không được điều trị triệt để.
• Vị trí tổn thương: Phân bố rải rác nhiều ổ, ảnh hưởng lớn đến vùng hang vị.

3. Triệu chứng nhận biết

Bản thân bệnh viêm teo dạ dày có biểu hiện rất nghèo nàn và không đặc hiệu. Nhiều bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng hoặc chỉ cảm thấy khó chịu, đầy trướng nhẹ ở vùng bụng trên.

Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển nặng gây ra các biến chứng, người bệnh sẽ gặp các dấu hiệu rõ rệt:

• Hội chứng thiếu máu (do thiếu Vitamin B12): Cơ thể mệt mỏi, suy nhược, xanh xao do không hấp thu được Vitamin B12 (thiếu máu ác tính).
• Triệu chứng thần kinh: Xuất hiện độc lập hoặc đi kèm thiếu máu, biểu hiện bằng cảm giác tê bì, rung yếu ở các chi, giảm phản xạ hoặc mất thăng bằng tư thế.

4. Các biến chứng nguy hiểm

Viêm teo dạ dày là một tổn thương tiền ung thư cần được giám sát chặt chẽ.

• Thiếu hụt dinh dưỡng: Gây kém hấp thu sắt và Vitamin B12 trầm trọng.
• Tăng nguy cơ Ung thư biểu mô tuyến dạ dày: Nguy cơ này tăng lên rõ rệt, đặc biệt cao ở những người có tình trạng chuyển sản rộng, chuyển sản không hoàn toàn, hoặc có tiền sử gia đình bị ung thư dạ dày.
• Xuất hiện khối u thần kinh nội tiết: Việc giảm axit dạ dày khiến cơ thể tăng tiết hormone gastrin để bù đắp, nồng độ gastrin tăng quá cao kéo dài dễ kích thích hình thành các khối u thần kinh nội tiết.

 

5. Chẩn đoán và theo dõi định kỳ

• Chẩn đoán xác định: Nội soi dạ dày kết hợp sinh thiết mô bệnh học là tiêu chuẩn vàng để khẳng định tình trạng teo và chuyển sản ruột.
• Xét nghiệm bổ trợ: Định lượng nồng độ Vitamin B12 huyết thanh, tìm kháng thể kháng tế bào thành hoặc kiểm tra chức năng tuyến giáp nếu nghi ngờ thể tự miễn.
• Chiến lược giám sát: Các hướng dẫn y khoa (như của Châu Âu) khuyến nghị người bệnh có viêm teo dạ dày tiến triển hoặc chuyển sản ruột nên thực hiện nội soi định kỳ 3 năm một lần để tầm soát sớm ung thư.

 

6. Phương pháp điều trị

• Điều trị nguyên nhân: Tiêu diệt vi khuẩn H. pylori bằng phác đồ kháng sinh nếu có nhiễm khuẩn.
• Điều trị thay thế: Đối với thể tự miễn gây thiếu hụt Vitamin B12, bệnh nhân cần được bổ sung Vitamin B12 định kỳ bằng đường tiêm (ngoài đường tiêu hóa) theo chỉ định của bác sĩ.

Tài liệu tham khảo nguyên nhân gây bệnh

1. 1. Shah SC, Piazuelo MB, Kuipers EJ, Li D: AGA Clinical Practice Update on the Diagnosis and Management of Atrophic Gastritis: Expert Review. Gastroenterology 161(4):1325–1332.e7, 2021. doi:10.1053/j.gastro.2021.06.078